Tahar Ben Jelloun. Dorobek literacki (Fot. Youtube.com)

Tahar Ben Jelloun. Zamachowiec, który pisze książki jak modlitwy

Podobno nikt tak jeszcze nie pisał o losie kobiety i poszukiwaniu tożsamości seksualnej w świetle tradycji islamu oraz o problemach uciekinierów z Maroka za lepszym życiem i łatwiejszym chlebem. Sam, choć tworzy z dala od rodzinnego Fezu, deklaruje, że nie czuje się wygnańcem. Ale dzień, w którym doszło do pewnego zamachu w Casablance zmienił całe jego życie i dotychczasowe myślenie… Ja już zaczęłam internetowe poszukiwania, gdzie można kupić jego książki.

Tahar Ben Jellou to marokański pisarz, tworzący w języku francuskim, uważany za najważniejszego przedstawiciela literatury frankofońskiej z Maghrebu. Urodził się 1 grudnia 1944 r. w Fezie. W wieku 18 lat Jelloun przeprowadził się z rodzimego Fezu do Tangeru, gdzie uczęszczał na zajęcia we francuskim gimnazjum. W 1963 r. rozpoczął studia filozoficzne na uniwersytecie w Rabacie. Studiował również romanistykę i został profesorem filozofii w Tetouan.

Na skutek oskarżenia o udział w zamachu w Casablance w 1965, Ben Jellouen, wówczas student, został zesłany na dwuletnią służbę do dyscyplinarnego obozu armii marokańskiej (czyżby historia, jaką opisał w powieści „To oślepiające, nieobecne światło” była jego własną historią?). Demokratyzacja Maroka dla wielu była oznaką słabości króla. Dlatego w połowie 1965 r. w środowisku Istiqlal plan zamachu stanu i przekształcenia państwa w republikę. Odpowiedzią były represje i aresztowania działaczy politycznych. To zaś doprowadziło do podsycanych przez środowiska lewicowe protestów. Masowe demonstracje studentów na ulicach Casablanki i Rabatu doprowadziły w 1965 r. do wprowadzenia stanu wyjątkowego, który obowiązywał aż do 1970 roku.

Od tego czasu Tahar Ben Jelloun pozostawał w ambiwalentnej relacji ze swoim krajem ojczystym. Opuścił Maroko, by w 1971 r. osiąść w Paryżu i zrobić doktorat z psychologii.  W roku 1968 zaczął dla relaksu systematycznie pisać dla działu “Książki” w dzienniku „Le Monde”. Swoją pierwszą powieść opublikował w 1973 r. – „Harrouda”. Ben Jelloun mieszka wraz z żoną i czworgiem dzieci w Paryżu.

Ben Jelloun jest autorem wielu powieści m.in. „Święta noc” (wyróżniona w 1987 r. Nagrodą Goncourt). „To oślepiające, nieobecne światło” (nagrodzona w 2004 r. przez International Impac Dublin Literary Award).

Tahar Ben Jelloun. Dorobek literacki
Tahar Ben Jelloun. Dorobek literacki

W przekładzie na język polski ukazały się powieści „Dziecko z piasku; Święta noc”, ” To oślepiające, nieobecne światło” i „O mojej matce”.

„To oślepiające, nieobecne światło” (Wydawnictwo Karakter, 2008)

Ta historia zdarzyła się naprawdę. Maroko, tajne więzienie Tazmamart. Bohater powieści, skazany za udział w zamachu na króla, zostaje – podobnie jak jego towarzysze – osadzony w celi wielkości grobu. Pod ziemią, bez światła, bez kontaktu ze światem zewnętrznym, ma umierać długo i w męczarniach. Jest jednak coś, co sprawi, że po osiemnastu latach nadal będzie żył i kiedy wyjdzie na wolność, opowie innym tę wstrząsającą historię. Tahar Ben Jelloun nada zaś jego relacji doskonałą artystyczną formę. To jedna z najpiękniejszych i najbardziej przejmujących powieści ostatnich lat. Wpisuje się w tradycję literatury łagrowej i obozowej, ale wprowadza do niej nowe tony: orientalną wrażliwość i islamski mistycyzm. Dla jednych książka Ben Jellouna będzie zapisem dramatycznych przeżyć, dla innych – poetycką opowieścią o wyzwoleniu. Jest jednocześnie jednym i drugim: ukazuje pełnię człowieczeństwa. W swej twórczości Ben Jelloun często odwołuje się do arabskiej tradycji, baśni i legend, a jednocześnie porusza drażliwe tematy, jak np. prostytucja dziecięca, problem tożsamości płciowej, seksualności, pozycji społecznej kobiet, imigracji. (Opis dystrybutora)

„O mojej matce” (Dialog, 2010)

Niezwykła, poruszająca opowieść o miłości macierzyńskiej i synowskiej, a także o godnym umieraniu. Pisarz zbudował ją z fragmentów wspomnień matki, przy której łóżku czuwał w ostatnich miesiącach jej życia. Matka nie jest już tą piękną, elegancką, pachnącą damą, jaką pamięta z dzieciństwa. Myli osoby, plącze fakty, rozmawia z dawno zmarłymi członkami rodziny. W momentach świadomości, coraz krótszych, snuje fascynujące opowieści, z których wyłania się obraz życia i obyczajów tradycyjnej, muzułmańskiej rodziny. „Wspomnienia matki pozwoliły mi – pisze autor – zrekonstruować jej życie w starej medinie Fezu w latach 30. i 40. XX wieku, wyobrazić sobie jej radości i domyślić się jej frustracji”. Matka, głęboko wierząca muzułmanka, jest całkowicie pogodzona ze śmiercią, a jej jedynym marzeniem jest umrzeć w otoczeniu dzieci. I to marzenie się spełnia.”Raj leży u stóp matek”, powiedział prorok Mahomet. Przypomina o tym pisarz wychowany w tradycji muzułmańskiej, ale żyjący w laickim społeczeństwie, w którym więzi rodzinne są coraz słabsze. (Opis dystrybutora)

„Dziecko z piasku; Święta noc” (Państwowy Instytut Wydawniczy, 1990)

W „Dziecku z piasku; Świętej nocy” pojawiają się wszystkie tematy pasjonujące Ben Jellouna: związek tradycji islamu ze współczesnym życiem muzułmańskiej rodziny, los kobiety, poszukiwanie tożsamości seksualnej i kulturowej jednostki w nieprzyjaznym otoczeniu; motywy te osadzone są w przeprowadzonym z wrażliwością i fantazją wątku fabularnym. Warto zwrócić uwagę na wyszukany poetycki język, jakim posługuje się autor. (Opis dystrybutora)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *